RSS

Chữ “ĐẠO” trong từ “VÕ ĐẠO”

19 Feb

Từ “Thiên đạo” đến “Vương đạo”


 

Đạo (Do) là một khái niệm luân lý phát sinh trong đời sống của các dân tộc canh nông ở Viễn Đông.
 

Đối với các dân tộc này, đời sống thiết yếu tùy thuộc vào thiên nhiên: gieo, trồng, gặt lúa, hái trái,…

 

Các
nông dân có lòng kính trọng, sợ hãi và thán phục đối với những hiện
tượng thiên nhiên, và thái độ ấy đã làm phát triển nơi họ một trí quan
sát và tìm hiểu thiên nhiên bén nhạy. Nhờ vậy, họ đã khám phá ra một
trật tự hoàn hảo, một sự hòa hợp vô tận ngự trị trên Vũ trụ: sinh,
trưởng, phát triển là những định luật chi phối trọn chu kỳ những biến
đổi không ngừng của thiên nhiên. Trật tự đó gọi là “TRỜI”, và hoạt động
của nó là “Ý TRỜI”. Ý niệm luân lý “ĐẠO” (con đường) được thai nghén để
cho đời sống cá nhân và xã hội của con người theo cái ý đó làm sao để
duy trì thái bình trong cộng đồng nhân loại. Ở Trung Hoa cổ xưa người
ta gọi con đường trời là: “THIÊN ĐẠO” từ đó phát sinh ý niệm con đường
của vua chúa: “VƯƠNG ĐẠO” để cho con đường trời được thể hiện trong đời
sống xã hội, nghĩa là Tu thân, Tề gia, Trị quốc để cuối cùng là Bình
thiên hạ.

 

Lý tưởng của Tổ sư Jigoro Kano

 


hai loại đường, con đường lớn và các con đường linh tinh. Loại thứ nhất
có nghĩa là Vương đạo phải thực hiện ý trời, có mục đích Trị quốc và
Bình thiên hạ, trong khi sự Tu thân, Tề gia thuộc về con đường linh
tinh.

 

Trong
khi áp dụng nguyên tắc tinh thần này vào lý thuyết Nhu đạo, ông Jigoro
Kano đã đặc biệt thừa nhận hai điểm cốt yếu: “Tinh lực thiện dụng” và
“Tự tha cộng vinh”. Ý tưởng này đúng là biểu thị của việc Bình thiên hạ
trong Vương đạo, mục đích chính thực của cả môn Nhu đạo, trong khi điểm
cốt yếu kia, sự sử dụng năng lực đúng đắn, chỉ là một trong những
phương tiện của nó. Như vậy, lý tưởng của môn Nhu đạo là góp phần vào
tình huynh đệ nhân loại, vào tiến bộ của mọi tương quan giữa các cá
nhân và các dân tộc bằng một sự sử dụng đẹp và hữu hiệu các nguyên tắc
và các kỹ thuật của nghệ thuật dùng Năng lực.

 

Hai nếp sống, hai cách suy tư

 

 

Tôi
đã nói rằng các dân tộc canh nông tự nuôi mình nhiều nhất bằng thóc lúa
và hoa quả. Mà những hoa quả và thóc lúa ấy, khi còn xanh, tự bảo tồn,
ẩn núp trong bóng lá cùng màu, cho đến khi chúng có thể lôi cuốn, nhờ
các màu sắc rực rỡ hay mùi vị thơm tho của mình, các giống thú đến ăn
và mang hạt giống đi xa để gieo rắc chủng loại mình ở những xứ sở xa
xôi. Một phần lớn như vậy được hy sinh làm thức ăn cho muông thú.
Nhưng, trái lại, những hoa quả rơi rụng ở ngay tại chỗ, thay vì được
mang đi nơi khác, và nếu chúng mọc lên nơi chính gốc cây đã mang nặng
chúng, những mầm non bắt buộc phải sống trong sự tranh đấu thường
xuyên, cây này chống cây kia và chống cả với cây mẹ, để dành lấy thức
ăn trong một khoảng đất bị giới hạn. Hai hình thức động vật và thực vật
giúp đỡ lẫn nhau và bổ túc cho nhau như thế. Nhờ quan sát những hiện
tượng thiên nhiên, con người đi đến chỗ hiểu được nguyên tắc sống chung
và “Tự tha cộng vinh”, cũng như sự hòa hợp giữa con người với thiên
nhiên.

 

 

Giờ dây, chúng ta hãy lướt qua cách
sống của những dân tộc Bắc Âu, những người, trong suốt một khoảng thời
gian lịch sử dài của họ, đã tìm những phương kế sinh nhai trong việc
săn bắn. Những người đi săn phải sống trong sự đấu tranh không ngừng
với thú hoang. Đó là nguyên tắc kẻ tài giỏi hơn thì sống còn: lý kẻ
mạnh bao giờ cũng phải thắng. Sự chiến đấu không ngừng và đẫm máu này
nhất thiết đòi hỏi con người luôn luôn phải có sức mạnh thể chất và trí
tuệ, từ đó nẩy sinh và phát triển những ý tưởng ngự trị và chinh phục.

 

Trong
đời sống nông nghiệp, con người dù vào tuổi nào, từ già đến trẻ nít và
đàn bà, cũng có thể góp phần vào công việc mùa màng bằng khả năng riêng
của mình để hoàn thành công việc chung. Sự dồi dào nhân lực bảo đảm cho
một mùa gặt lớn hơn, và điều ấy đưa đến ý niệm hợp tác và gia tăng dân
số.

 

Việc
săn bắn, trái lại, đòi hỏi ít nhân lực hơn, bởi những thợ săn phải ẩn
núp để đến gần những con mồi. Sự rượt đuổi qua các khu rừng và các cánh
đồng, những trận chiến ác liệt tự nhiên đòi hỏi con người một sức lực
thể chất và một trí khôn hơn người.

 

Trong
cuộc sống nông nghiệp, việc gieo vãi và trồng trọt có thể làm trong gia
đình, dưới ánh nắng dịu dàng của mùa xuân, và gặt hái trong hơi thu mát
mẻ. Người ta vừa cày cấy vừa ca hát, và khi mùa gặt chấm dứt, người ta
tổ chứcnhảy múa. Đồng quê có thể chia xẻ vui buồn của cuộc sống với các
loài gia súc, và lối sống ấy tạo cho người ta sự lạc quan.

 

Thợ
săn phải núp sau ghềnh đá hay dưới bụi cây để bất thần tấn công muông
thú, hoặc dùng mẹo lừa bắt chúng, bằng cách dùng bẫy. Những sự cần
thiết của một cuộc sống như vậy có thể làm cho người ta trở nên tàn
nhẫn và cuộc sống trở thành tù ngục.

 

Sự
khác biệt giữa các lối sống của hai giống người nông dân và thợ săn đã
đưa đến những thái độ luân lý khá đối lập. Ý niệm “ĐẠO” hay “CON ĐƯỜNG”
vì vậy phát sinh và phát triển nơi các dân tộc Đông Phương.

 

Chữ Đạo trong Hiệp khí đạo

 

Giờ
đây, chúng ta thử áp dụng ý niệm “ĐẠO” hay “CON ĐƯỜNG” này vào môn Nhu
đạo và Kiếm đạo. Khi nào nghệ thuật sử dụng cây kiếm chỉ thu gọn trong
kỹ thuật giết chết địch thủ, thì môn ấy chỉ có thể là Ken Jutsu (kiếm
thuật) hay Iai Jutsu (thuật sử dụng kiếm hai tay) chứ không thể là Kiếm
đạo. Cũng thế, khi nào người ta còn cố quật ngã đối thủ, thì đấy chỉ là
Nhu thuật và không phải là Nhu đạo. Kiếm đạo và Nhu đạochỉ hiện thực
khi nào các môn võ ấy dùng để phụng sự công lý chống lại bất công,
phụng sự sự hòa hợp và thái bình trong đời sống nhân loại. Chính trong
cái ý tưởng cao quý ấy và trong ý nghĩa ấy mà môn Aikido-jutsu trở
thành Aiki-Do (Hiệp khí đạo).

 

Tổ
sư Ueshiba (người nông dân hiền lành và phúc hậu ấy!) đã nói: “Chính
tình thương đã cấu thành Vũ trụ. Con người phải ràng buộc với tình yêu
Vũ trụ vĩ đại ấy”. Đó cũng là mục đích của Hiệp khí đạo, và ý tưởng này
hòa hợp hoàn hảo với quan niệm về cuộc đời của những nông dân nông
nghiệp Đông phương (nơi xuất thân của Tổ sư Ueshiba), những người muốn
trung thành tuân theo các định luật thiên nhiên.

 

Hiệp
khí đạo bắt nguồn từ một ngành võ thuật cổ truyền, môn Kiếm đạo, một
trong các môn võ chiến trận mà chỉ có phái Koshu truyền dạy, có từ hơn
bảy thế kỷ qua. Phái Daito lại tách ra, chỉ giữ phần nào liên quan đến
những động tác của cơ thể. Trở nên đứng riêng như thế, từ hai thế kỷ
nay, các động tác ấy được gọi là “Aikijutsu”. Như vậy, Tổ sư Ueshiba đã
mang đến một sự cải thiện bằng cách thêm vào những tình cảm thiêng
liêng. Ông biến đổi thành một môn võ quý phái và mềm dịu hơn, từ mười
năm nay, đồng thời đổi tên cho nó.

 

Nhu
đạo thiết yếu là môn chiến đấu cá nhân, có lịch sử riêng về sự phát
triển và các đòn thế, trong khi môn Hiệp khí đạo, phát nguồn từ môn
Kiếm đạo cổ truyền, còn giữ được những truyền thống và hình thức duy
nhất của nó.

 

Đại sư MINORU MOCHIZUKI
(đệ bát đẳng)

 
Để lại bình luận

Posted by on 19/02/2009 in Sở thích

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s